ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងបរិស្ថាន និងអង្គការសម្ព័ន្ធសត្វព្រៃ និងធម្មជាតិ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញសេចក្តីប្រកាសពីរបកគំហើញថ្មី គឺសត្វ «តុកកែ» ខ្លួនបង្កង់ប្រភេទថ្មីមួយនៅឧទ្យានជាតិគិរីរម្យនៃប្រទេសកម្ពុជា។ តុកកែប្រភេទថ្មីនេះត្រូវបានពិពណ៌នាដាក់ឈ្មោះថា “តុកកែខ្លួនបង្កង់គិរីរម្យ” ដោយមានឈ្មោះជាវិទ្យាសាស្ត្រ ថា Cyrtodactylus kiriromensis បន្ទាប់ពីមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាអស់រយៈពេលយ៉ាងយូររវាងអង្គការសម្ព័ន្ធសត្វព្រៃ និងធម្មជាតិ ដែលមាន លោក នាង ធី ប្រធានផ្នែកអភិរក្ស លោកបណ្ឌិត Bryan L. Stuart នៃសារៈមន្ទីរវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ North Carolina និងលោកបណ្ឌិត L. Lee Grismer នៃសាកលវិទ្យាល័យ La Sierra នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។

ការរកឃើញថ្មីនេះបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រ Zootaxa, ដោយបង្ហាញពីសារៈសំខាន់ដ៏ វិសេសវិសាល និងការបន្តរុករករបកគញ្ជើញថ្មីៗ ពីជីវៈចម្រុះនៃតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ និងជាទីជម្រកនៃប្រភេទភាវរស់ ជាច្រើនប្រភេទដែលមិនមានវត្តមាននៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅក្នុងពិភពលោកនេះ។

លោក នាង ធី មានប្រសាសន៍ថា ការរកឃើញនេះរំឭកយើងថា ជីវៈចម្រុះរបស់កម្ពុជាជាច្រើននៅមិនទាន់បាន ចុះបញ្ជីអស់នៅឡើយ សូម្បីតែនៅតំបន់ការពារដ៏ល្បីឈ្មោះ ដូចជាឧទ្យានជាតិគិរីរម្យ ក៏មានប្រភេទសត្វល្គុន ជាច្រើនប្រភេទកំពុងរង់ចាំការធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ក៏ដូចជាការទទួលស្គាល់ផងដែរ។ ការបន្តការស្រាវជ្រាវនៅទីវាលគឺជាការចាំបាច់ណាស់ដើម្បីស្វែងយល់ និងការពារសត្វព្រៃដ៏កម្ររបស់ប្រទេស។

ប្រភេទសត្វនេះត្រូវបានជួបប្រទះជាលើកដំបូងដោយលោក បណ្ឌិត Stuart ក្នុងកំឡុងពេលបេសកម្មដំបូងមក ប្រទេសកម្ពុជា ក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់អង្គការសមាគមអភិរក្សសត្វព្រៃ (WCS) កាលពីជាងពីរទសវត្សរ៍មុន ប៉ុន្តែមិនអាចពិពណ៌នាជាផ្លូវការនៅពេលនោះទេ ដោយសារមានភាពស្មុគស្មាញនៃពិន្ទុ(DNA)។ តុកកែខ្លួនបង្កង់ គិរីរម្យ ស្ថិតនៅក្នុងក្រុមមួយនៃតុកកែជើងកោង (Bent-toed gecko) ដែលគេធ្លាប់តែចាត់ទុកថាវាតំណាងឱ្យប្រភេទតុកកែតែមួយប្រភេទដែលកំពុងមានវត្តមានគ្រប់ទីកន្លែង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមកការស្រាវជ្រាវត្រូវបានបន្ត ហើយបន្ទាប់មកបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ក្រុមនេះមានច្រើនប្រភេទខុសៗគ្នាទៅតាមទីកន្លែងដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅទូទាំងតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ ដែលនាំឱ្យគេលើកជាចម្ងល់ថា តើនៅមានសត្វព្រៃប៉ុន្មានប្រភេទទៀតដែល ត្រូវធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្ថែម ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវពិបាកចូលទៅសិក្សាកន្លងមក ដោយថ្មីៗនេះភាពជឿនលឿនក្នុងការស្រាវជ្រាវផ្នែកពិន្ទុ អាចឱ្យគេញែកអត្តសញ្ញាណតុកកែខ្លួនបង្កង់គិរីរម្យចេញពីប្រភេទសត្វដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងៗគ្នាបាន។

ផ្អែកលើលក្ខណៈប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ប្រភេទថ្មីនេះត្រូវបានគេសង្កេតឃើញវារស់នៅ និងរកចំណីរនៅពេលយប់ តាមដើមឈើទាបៗ គល់ឈើ លើផ្ទាំងថ្មក្បែរអូរ និងតាមគន្លងផ្លូវព្រៃជាច្រើនក្នុងព្រៃពាក់កណ្តាលស្រោង។ ឈ្មោះសត្វត្រូវបានដាក់ភ្ជាប់ទៅនឹងឈ្មោះឧទ្យានជាតិគិរីរម្យ ដែលជាតំបន់ការពារមួយមានទីតាំងក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃស្រល់ ព្រៃពាក់កណ្តាលស្រោង និងព្រៃស្រោង ដែលលាយឡំជាមួយដើមឫស្សី។ ឧទ្យានជាតិគិរីរម្យស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន និងជាគោលដៅដ៏ពេញនិយមមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរធ្វើដំណើរកម្សាន្ត។

លោក Bryan Stuart មានប្រសាសន៍ថា ការរកឃើញទាំងនេះ បានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃសំណាកសត្វនៅតាមសារៈមន្ទីរក្នុងការធ្វើសារពើភ័ណ្ឌជីវៈចម្រុះ។ នៅពេលដែលសហការីកម្ពុជា និងលោកបានប្រមូលសំណាកជាច្រើនប្រភេទនៅឧទ្យានជាតិគិរីរម្យ ក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០០ លោកបានធ្វើការចាត់ថ្នាក់ទៅតាមស្ថានភាពពេលនោះ ហើយសន្មត់ថានេះគឺជាប្រភេទមួយ Cyrtodactylus intermedius ដែលវត្តមានគ្រប់ទី កន្លែង។ តែឥលូវនេះលោកអាចត្រឡប់ទៅមើលសំណាកនៅក្នុងឆ្នាំ២០០០ និងញែកពួកវាក្នុងបរិបទនៃការ យល់ដឹងថ្មី នៃភាពសំបូរបែបពិន្ទុក្នុងក្រុមតុកកែខ្លួនបង្កង់ ហើយបានដឹងថា លោកបានរកឃើញប្រភេទថ្មីដាច់ ដោយឡែកមួយសម្រាប់វិទ្យាសាស្ត្រដែលមាននៅក្នុងឧទ្យានជាតិគិរីរម្យតែមួយគត់។

លោក ខៃ អាទិត្យា អនុរដ្ឋលេខាធិការ និងជាអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន បានថ្លែងថា ការរកឃើញប្រភេទ ជីវៈចម្រុះថ្មីពិតជាបានបញ្ជាក់ប្រាប់យើងទាំងអស់គ្នាពីសារៈសំខាន់នៃគម្របបៃតងរបស់តំបន់ការពារធម្មជាតិ ដ៏មានតម្លៃ និងគុណប្រយោជន៍ដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ទាំងសម្រាប់មនុស្ស និងធម្មជាតិ ការចូលរួមថែរក្សា ការពារធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន ដើម្បីនិរន្តរភាពសម្រាប់មនុស្សជាតិ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ក៏ដូចជាសម្រាប់កូន ចៅយើងជំនាន់ក្រោយ។

លើសពីនេះ ក្រសួងបរិស្ថានបាននិងកំពុងជំរុញការពង្រឹងកាអនុវត្តច្បាប់ ការពង្រីកគម្របបៃតង និងការអភិវឌ្ឍជីវភាពសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាឱ្យតំបន់ការពារធម្មជាតិនៅកម្ពុជាបន្តផ្តល់ជាទីជម្រកសម្រាប់ សត្វ និងរុក្ខជាតិជាច្រើនប្រភេទ ដូចជា ជាពិសេសពពួកប្រភេទងាយរងគ្រោះ និងជិតផុតពូជលើពិភពលោក ដែលមានតម្លៃជាសកល ហើយក៏ជាកន្លែងដ៏សំខាន់មួយផងដែរសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិមកទស្សនាច្រើនកុះករតាមរយៈការរៀបចំគោលដៅលំហែបៃតង ដ៏មានសក្តានុពលរបស់ប្រទេស៕